Fatih’in Ahidnamesi: Hoşgörünün Mührü

[Engin Demirci]

Tarihin en eski insan hakları belgesi, Osmanlı’nın adalet anlayışının simgesi.

Fatih’in Ahidnamesi – Hoşgörünün Mührü​

Tarihî Arka Plan: 28 Mayıs 1463’te Bosna’yı fetheden Fatih Sultan Mehmed, dönemin Katolik lideri Rahip Andjeo Zvizdovic’e bir ahidname (yeminli ferman) verdi. Bu belge, din özgürlüğünü ve insan haklarını koruma altına alan en eski yazılı metinlerden biridir. Bugün hâlâ Fojnica Manastırı’nda saklanmaktadır.

Fatih’in Ahidnamesi (1463)​

Ben ki Sultan Mehmed Han’ım!

Cümle nâs bilsin ki, bu ferman-ı hümâyunu ellerinde tutan Bosna ruhbanlarına büyük ihsan ve merhamet gösterdim.

Ol kimselere ve kiliselerine kimse mâni olmayacak, eza ve cefâ etmeyecek. Memleketimde emin ve asude yaşayacaklardır. Kaçanlar dahi geri dönüp emniyet içinde ikamet edeceklerdir.

Ne ben, ne vezîrlerim, ne kullarım, ne teb’am ve ne dahi halkımdan bir ferd, ol kimselere ve canlarına, mallarına, kiliselerine ve dışarıdan gelenlerine dokunmayacak, incitmeyecektir.

Yeri ve göğü yaratan Rezzâk-ı Kerîm adına, Kur’ân-ı Azîmü’ş-şân adına, Nebiyy-i Muhterem adına, yüz yirmi dört bin peygamber adına ve kuşandığım kılıç adına kasem ederim ki, bu yazılanlara kimse muhalefet etmeyecektir.

Günümüz Türkçesiyle Yeniden Yazım (özetlenmiş biçimde)​

Ben, Sultan Mehmed Han! Herkes bilsin ki, Bosnalı ruhbanlara büyük bir lütuf olarak şu emri verdim:

Onlara ve kiliselerine kimse engel olmayacak, zarar vermeyecek. Ülkemde korkusuzca yaşayacak, ibadetlerini özgürce sürdüreceklerdir.

Ne ben, ne vezirlerim, ne kullarım, ne de halkımdan biri; onların canına, malına, kilisesine ya da dışarıdan gelenlerine dokunmayacaktır.

Yeri göğü yaratan Allah adına, Kur’an adına, Peygamberimiz adına ve kuşandığım kılıç adına yemin ederim ki; bu hükme kimse karşı gelmeyecektir.

Böyle biline!

Okumaya devam et...